Landbouwvrijstelling onder druk: wat betekenen de strengere regels voor vruchtwisseling?

De landbouwvrijstelling zorgt ervoor dat bepaalde waardeveranderingen van landbouwgrond buiten de belastingheffing blijven. De vrijstelling geldt zolang de grond binnen het eigen landbouwbedrijf voor eigen rekening en risico wordt gebruikt.

Niet onder de landbouwvrijstelling vallen onder meer:

• bestemmingswijzigingswinsten;

• pachtersvoordelen;

• op landbouwgrond afgeboekte herinvesteringsreserves.

Voor veel agrarische ondernemingen vormt de landbouwvrijstelling daardoor een belangrijke fiscale regeling.

De afgelopen jaren is meerdere keren onderzoek gedaan naar de effectiviteit van de landbouwvrijstelling.

Uit onderzoek van SEO Economisch Onderzoek bleek eerder dat de regeling niet doelmatig en niet doeltreffend is. In 2024 concludeerde SEO dat afschaffing van de landbouwvrijstelling, gecombineerd met passend overgangsrecht, een logische beleidsoptie zou kunnen zijn.

Daarnaast heeft het kabinet in het Belastingplan 2027 voorgesteld om de bosbouwvrijstelling per 1 januari 2029 volledig af te schaffen. Hoewel dit een andere regeling betreft, wordt dit door veel adviseurs gezien als een indicatie dat fiscale grondvrijstellingen nadrukkelijker tegen het licht worden gehouden.

De verwachting blijft daarom dat ook de landbouwvrijstelling op termijn opnieuw onderwerp van politiek debat zal zijn.

Sinds november 2025 gelden strengere voorwaarden voor de toepassing van de landbouwvrijstelling bij tijdelijke grondruil of vruchtwisseling.

Wanneer je landbouwgrond tijdelijk aan een andere ondernemer in gebruik geeft, blijft de landbouwvrijstelling alleen behouden als aan alle onderstaande voorwaarden wordt voldaan.

Wanneer niet aan deze voorwaarden wordt voldaan, kan de waardestijging van de grond gedurende de periode van verhuur of grondruil belast zijn.

Op 2 oktober 2026 reageerde de minister op Kamervragen over een mogelijke versoepeling van de regels rondom vruchtwisseling. Het kabinet houdt vast aan de huidige toepassing van de landbouwvrijstelling.

Daarbij staat één vraag centraal: was het tijdelijk uit gebruik geven van de grond noodzakelijk voor de eigen agrarische bedrijfsvoering?

Dat criterium kan in de praktijk vergaande gevolgen hebben. Een akkerbouwer die grond uitsluitend vanuit praktische of financiële overwegingen beschikbaar stelt voor de teelt van bijvoorbeeld aardappelen of bloembollen, kan gedurende die periode de landbouwvrijstelling verliezen.

Voor melkveehouders speelt een vergelijkbare problematiek. Wanneer grasland wordt uitgewisseld met akkerbouwers of bollentelers zonder dat deze vruchtwisseling noodzakelijk is voor de eigen bedrijfsvoering, blijft de landbouwvrijstelling gedurende die periode mogelijk buiten toepassing.

Het kabinet erkent dat deze regels wisselteelt kunnen ontmoedigen en landbouwkundige nadelen kunnen veroorzaken, maar ziet op dit moment geen aanleiding om de regeling aan te passen.

Grondruil kan zowel landbouwkundig als bedrijfseconomisch aantrekkelijk zijn. Samenwerking tussen verschillende agrarische sectoren kan leiden tot betere bodemkwaliteit, efficiënter grondgebruik en een aantrekkelijker verdienmodel.

Tegenover die voordelen staan echter mogelijke fiscale risico’s.

De belastingheffing over waardestijgingen van grond kan namelijk aanzienlijk zijn. Daardoor kunnen de voordelen van verhuur of eenmalige pacht gedeeltelijk of zelfs volledig verloren gaan.

Daarom adviseren wij om:

• eigendomsgrond waar mogelijk zelf te exploiteren;

• de grond zelf op te geven in de Gecombineerde opgave;

• vooraf de fiscale gevolgen van grondruil of verhuur in kaart te brengen.

Wanneer je jaarlijks met dezelfde agrarische ondernemer grond uitwisselt, kan het oprichten van een samenwerkingsverband in bepaalde situaties een oplossing zijn om de landbouwvrijstelling te behouden.

Met het oog op een eventuele toekomstige afschaffing van de landbouwvrijstelling kan herwaardering van landbouwgrond naar de actuele WEVAB (Waarde in het Economisch Verkeer bij Agrarische Bestemming) interessant zijn.

Het doel van een herwaardering is om gerealiseerde waardestijgingen van landbouwgrond fiscaal zoveel mogelijk veilig te stellen zolang de landbouwvrijstelling nog bestaat.

Of herwaardering mogelijk én verstandig is, verschilt per onderneming. Daarbij spelen onder meer de ondernemingsstructuur, toekomstige bedrijfsplannen en de fiscale positie van de ondernemer een belangrijke rol. Een individuele beoordeling blijft daarom noodzakelijk.

• De strengere regels voor vruchtwisseling blijven van kracht.

• Het kabinet ziet momenteel geen aanleiding voor versoepeling.

• Grondruil kan fiscale risico’s opleveren voor de landbouwvrijstelling.

• Een toekomstige afschaffing van de landbouwvrijstelling wordt niet uitgesloten.

• Herwaardering naar WEVAB kan in sommige situaties interessant zijn.

Wil je weten wat de gevolgen van grondruil, vruchtwisseling of een mogelijke afschaffing van de landbouwvrijstelling voor jouw onderneming zijn? Neem contact op met de agrarische adviseurs van Visser & Visser voor een beoordeling van jouw situatie en de beschikbare fiscale mogelijkheden.